Về Bình Định thăm làng bánh tráng Trường Cửu

Bình Định vốn nổi tiếng với nền ẩm thực độc đáo gắn liền với một số món ăn đặc trưng như: nem chợ Huyện, chả ram tôm đất,… cùng với các loại bánh tráng cũng nổi tiếng không kém; nó được xem như một đặc sản của xứ Nẫu. Bây giờ, bạn hãy cùng đặc sản Bình Định Bà Tròn tìm hiểu làng bánh tráng Trường Cửu– một làng nghề truyền thống nổi tiếng của Bình Định nhé!

Làng bánh tráng Trường Cửu Bình Định

Lịch sử hình thành

Làng bánh tráng Trường Cửu thuộc thôn Trường Cửu, xã Nhơn Lộc , thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định. Trường Cửu vốn nổi tiếng là nơi sản xuất bánh tráng nhiều nhất nên được mệnh danh là làng bánh tráng Trường Cửu. Bánh tráng ở đây không giống những loại bánh tráng thường thấy ở các chợ vì nó không mỏng, trắng mà dày và đen hoặc vàng hơn.

Theo lời kể của những người dân nơi đây, làng bánh tráng Trường Cửu đã hình thành từ hàng trăm năm về trước. Thời đó, nơi này chỉ có vài chục nhà làm bánh, nhưng đã cung cấp cho cả xã, cả thị. Về sau, tiếng lành đồn xa, ngày càng có nhiều người biết đến làng bánh tráng Trường Cửu; vì thế, khi nhắc đến Trường Cửu là người ta nghĩ ngay đến bánh tráng. Bánh tráng Trường Cửu nổi tiếng được làm bằng loại gạo dẻo thơm; muốn tráng được những chiếc bánh ngon, khâu chọn gạo là quan trọng nhất. Để bánh dẻo, thơm, không bở, người ta cho thêm bột mì vào bột và rắc nhiều mè lên bánh. Khi đổ bột lên khuôn, phải lắc thật đều tay để bánh được tròn đều, đẹp, không bị chỗ dày chỗ mỏng.

Làng bánh tráng Trường Cửu Bình Định

Là người xứ Nẫu không ai là không biết chiếc bánh tráng. Đây là món ăn đầu tiên bắt buộc phải có trong các dịp lễ tiệc của người Bình Định nói chung.

Theo tương truyền nghề này có lẽ xuất phát từ thời Tây Sơn- Nguyễn Huệ. Ngoài bánh tét, bánh tráng là món lương khô tiện lợi cho nghĩa binh Tây Sơn trong chuyến hành quân thần tốc chiến thắng trận Ngọc Hồi – Đống Đa mùa xuân năm Kỷ Dậu.

Vì sự tiện lợi như thế nên trong quan niệm của người Bình Định, bánh tráng là thứ lương thực vô cùng quí giá. Do đó, trong mâm cỗ Tết hay giỗ chạp, cưới hỏi… đều phải có món bánh tráng nướng giòn ăn khai vị sau khi nâng ly rượu đầu tiên.

Đối với người Bình Định, khi ăn người ta bẻ bánh một cách rất trân trọng là đưa lên đầu, dùng hai tay bẻ đôi, xong mới đưa xuống bẻ tiếp làm tư, bẻ thành miếng nhỏ để các góc mâm cho khách nhâm nhi.

Bánh tráng Bình Định- đại diện nền ẩm thực xứ Nẫu

Người Bình Định gọi tên bánh tráng có lẽ xuất phát từ cách làm chính là dùng một chiếc vá cán dài, múc bột tráng lên mặt vải căng tròn của miệng nồi bảy trước khi hấp chín.

Nghề làm bánh tráng khá đơn giản, lại không cần vốn nhiều, đặc biệt bánh tráng được tiêu thụ thường xuyên ở mọi gia đình nên hầu như làng nào ở Bình Định cũng đều có nghề làm bánh tráng.

Dụng cụ là nồi bảy to bằng đồng, lò đun, thau, củi, trấu, và các vỉ bằng tre dài để phơi, và một vỉ tre đan hình tròn đặt trên chiếc cọc xoay để treo bánh khi mới ra lò và cối đá xay bột.

Công đoạn đầu tiên để làm bánh tráng là đãi gạo cho sạch rồi ngâm nước độ vài tiếng cho gạo mềm. Sau đó đem xay thành bột nước. Đây là công đoạn nặng nhọc nhất của nghề làm bánh tráng, vì bột gạo dẻo xay rất nặng, nếu đổ nước nhiều cho cối nhẹ xay thì bột loãng, bánh không ngon, dễ vỡ. Để xay 5kg gạo bằng cối đá kiểu này nhiều khi phải mất cả đêm. Ngày nay nhờ có điện nên công đoạn này khá nhanh gọn, bột xay xong đựng trong một chậu lớn được khuấy đều. Người ta dùng một chiếc vá lớn, cán dài hơn vá bình thường múc bột đổ lên giữa tấm vải tròn được bịt căng trên miệng nồi đường kính độ 50cm đang sôi sùng sục rồi dùng đáy tròn của vá tráng bột loang đều trên mặt vải thành một hình tròn, lớn nhỏ tuỳ theo ý thích. Công đoạn này phải làm nhanh và gãy gọn để kịp đậy nắp lên nồi bảy hấp chín chiếc bánh ở giữa. Sau thời gian chưa đầy một phút, người ta dùng một chiếc que dẹp một đầu như đũa bếp, nhưng mỏng hơn để tách bánh ra khỏi mặt vải rồi vắt lên tấm vỉ tre hình tròn cho bánh ráo nước trước khi đem trải lên vỉ tre hình chữ nhật dài để đem phơi nắng… Để có chiếc bánh tròn đều, độ dày mỏng bằng nhau thì bàn tay của người tráng bánh phải mềm dẻo và khéo léo. Đặc biệt các công đoạn này phải nhanh, gọn để bánh được chín đều và không bị sượn.

Ngoài bánh tráng gạo thông thường, người Bình Định còn làm các loại bánh tráng mè, bánh tráng nước dừa, bánh tráng mì hoặc bánh tráng khoai lang… Để làm bánh tráng mè, có nơi dùng mè đen ngâm nước, đãi kỹ rồi cho vào chậu bột trước khi đổ bột lên vải tráng. Còn bánh tráng nước dừa thì thay vì hoà bột với nước, người ta dùng nước dừa và nước cốt dừa để hoà với bột gạo rồi rắc hành phi lên trước khi tráng.

Loại bánh tráng nước dừa này cũng như bánh tráng mè, chỉ để nướng giòn, ăn thơm phức. Còn bánh tráng gạo thì nhúng nước cho dẻo rồi cuốn với bánh hỏi, thịt heo, hoặc cá ngừ, rau sống; hay dùng để cuốn bánh xèo chấm nước tương thì ngon tuyệt.

Ngày nay, nghề làm bánh tráng khá thịnh hành ở nhiều làng quê Bình Định và trở thành một trong những nghề truyền thống mang đậm bản sắc riêng của người Bình Định. Có những làng chuyên làm bánh tráng phục vụ cho cả nước, như: Làng Phú Gia, Cát Tường, huyện Phù Cát, hoặc ở các huyện Hoài Nhơn, Phù Mỹ, Tuy Phước, An Nhơn… nơi đâu cũng có nghề làm bánh tráng. Riêng xã Nhơn Lộc, huyện An Nhơn đã có một liên doanh sản xuất bánh tráng bằng dây chuyền hiện đại, mỗi tuần có thể sản xuất hàng tấn bánh tráng tiêu thụ khắp nơi trong và ngoài nước.

Xem thêm: Đậm đà đặc sản trứ danh mang tên “mắm Bình Định”

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *